Czy Józef Tusk przeżył katastrofę „Cap Arcony”? Dokumenty rzucają nowe światło na losy dziadka premiera

Jedna z największych katastrof morskich II wojny światowej, tysiące ofiar i pytanie, które po ponad 80 latach nadal pozostaje bez jednoznacznej odpowiedzi. Czy Józef Tusk, dziadek premiera Donalda Tuska, znajdował się na pokładzie statku „Cap Arcona”, gdy brytyjskie lotnictwo zaatakowało niemieckie jednostki w Zatoce Lubeckiej?

Czytaj też: Nie żyje legenda polskiej estrady. Jej syn potwierdził druzgocące wieści. Polska w żałobie
Nowe ustalenia oparte na dokumentach z Arolsen Archives pokazują, że sprawa jest znacznie bardziej skomplikowana, niż mogłoby się wydawać. Istnieją dokumenty wskazujące, że Józef Tusk figuruje na liście osób uratowanych po katastrofie. Jednocześnie historycy podkreślają, że dostępne źródła nie pozwalają dziś potwierdzić tego z całkowitą pewnością.

Tragedia na Bałtyku kilka dni przed końcem wojny

3 maja 1945 roku, trzy dni po śmierci Adolfa Hitlera, alianckie lotnictwo zaatakowało niemieckie jednostki znajdujące się na wodach Zatoki Lubeckiej.

Na pokładach statków „Cap Arcona” i „Thielbek” znajdowali się więźniowie obozu koncentracyjnego Neuengamme oraz osoby ewakuowane z innych niemieckich obozów. Brytyjscy piloci nie wiedzieli jednak, że jednostki są wypełnione więźniami obozów koncentracyjnych. Według relacji zawartych w materiale osoby próbujące ratować się skokiem do lodowatej wody były ostrzeliwane z pokładowej broni maszynowej.

Thielbek” zatonął w ciągu około piętnastu minut. „Cap Arcona” stanęła w płomieniach, przewróciła się i poszła na dno. Zginęło około sześciu do siedmiu tysięcy osób. Była to jedna z największych katastrof morskich w historii Europy.

Do dziś historycy nie są zgodni, jaki był rzeczywisty plan władz III Rzeszy wobec więźniów przetrzymywanych na statkach. Pojawiają się hipotezy o wykorzystaniu ich jako karty przetargowej wobec aliantów, próbie zatarcia śladów zbrodni poprzez zatopienie jednostek lub zwykłym chaosie końcowych dni wojny.

Nazwisko Józefa Tuska na liście uratowanych
Punktem wyjścia całej historii jest dokument przechowywany w Arolsen Archives. Na sporządzonej po wojnie liście osób uratowanych po katastrofie figuruje nazwisko Józefa Tuska.

Według odpowiedzi, jaką archiwum przesłało mu w 1976 roku, nazwisko „TUSK, Josef”, wraz z numerem obozowym 5939 z Neuengamme, znajduje się na „Wykazie imiennym więźniów obozów koncentracyjnych uratowanych z katastrofy 3 maja 1945 roku”.